Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι, σε προκαταρκτικό στάδιο, θεωρεί πως το Instagram και το Facebook παραβιάζουν τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωστό ως Digital Services Act. Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται λειτουργίες που ενθαρρύνουν τον χρήστη να παραμένει στις πλατφόρμες για περισσότερη ώρα.
Η Κομισιόν εξετάζει συγκεκριμένα το ατελείωτο scroll, την αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, τις ειδοποιήσεις και τα συστήματα προτάσεων που προσαρμόζουν συνεχώς το περιεχόμενο στα ενδιαφέροντα κάθε χρήστη.
Η Meta δεν αξιολόγησε σωστά τους κινδύνους, λέει η Επιτροπή
Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα, η Meta δεν εξέτασε επαρκώς τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο σχεδιασμός των δύο πλατφορμών στη σωματική και ψυχική υγεία των χρηστών.
Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στους ανήλικους και στους πιο ευάλωτους ενήλικες, υποστηρίζοντας ότι λειτουργίες όπως το infinite scroll και το autoplay μπορούν να οδηγούν σε υπερβολική ή καταναγκαστική χρήση.
Όπως αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση, ο συνδυασμός συνεχόμενων προτάσεων, αυτόματης αναπαραγωγής και ατελείωτης ροής περιεχομένου ενισχύει την ανάγκη του χρήστη να συνεχίσει να σκρολάρει, χωρίς να αποφασίζει συνειδητά πότε θα σταματήσει.
Ανησυχία για τη χρήση από ανηλίκους τη νύχτα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η Meta δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τις πληροφορίες σχετικά με τον χρόνο που περνούν οι ανήλικοι στο Instagram και το Facebook κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Παράλληλα, εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί λειτουργίες όπως τα Reels και τα Stories, καθώς η συνεχόμενη προβολή σύντομου περιεχομένου μπορεί να παρατείνει σημαντικά τον χρόνο χρήσης.
Δεν αρκούν τα σημερινά εργαλεία περιορισμού
Η Meta διαθέτει λειτουργίες διαχείρισης χρόνου, υπενθυμίσεις και περιορισμούς για εφήβους. Η Επιτροπή, ωστόσο, θεωρεί ότι αυτά τα εργαλεία μπορούν να παρακαμφθούν πολύ εύκολα και δεν μειώνουν ουσιαστικά τον χρόνο που περνά ο χρήστης στην πλατφόρμα.
Αμφιβολίες εκφράζονται και για τα εργαλεία γονικού ελέγχου. Σύμφωνα με την Κομισιόν, για να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά απαιτούν από τους γονείς και τους κηδεμόνες αρκετές τεχνικές γνώσεις.
Ακόμη και το Safety Center της Meta, το οποίο περιλαμβάνει συμβουλές και συνδέσμους προς υπηρεσίες ψυχικής υγείας, δεν θεωρείται αρκετό για να αντιμετωπίσει τους κινδύνους που δημιουργεί ο σχεδιασμός των εφαρμογών.
Τι αλλαγές ζητά από τη Meta
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η Meta πρέπει να προχωρήσει σε αλλαγές τόσο στο Instagram όσο και στο Facebook.
Μεταξύ άλλων, προτείνει:
- απενεργοποίηση του autoplay από προεπιλογή,
- απενεργοποίηση του infinite scroll από προεπιλογή,
- αποτελεσματικότερα διαλείμματα χρήσης,
- αλλαγές στο σύστημα προτάσεων, ώστε να μην επικεντρώνεται τόσο πολύ στη διατήρηση της προσοχής του χρήστη.
Οι προτάσεις αυτές δεν αποτελούν ακόμη τελική απόφαση, καθώς η διαδικασία βρίσκεται σε προκαταρκτικό στάδιο.
Η Meta κινδυνεύει με βαρύ πρόστιμο
Η Meta έχει πλέον το δικαίωμα να απαντήσει στα ευρήματα και να παρουσιάσει τη δική της θέση.
Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώσει τελικά την παραβίαση, μπορεί να εκδώσει επίσημη απόφαση μη συμμόρφωσης. Το πιθανό πρόστιμο θα εξαρτηθεί από τη σοβαρότητα, τη διάρκεια και την επανάληψη της παράβασης και μπορεί να φτάσει έως το 6% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου τζίρου της Meta.
Η υπόθεση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δύο πλατφορμών, ειδικά σε χαρακτηριστικά που σήμερα θεωρούνται βασικό μέρος της εμπειρίας χρήσης.