Από την 1η Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει τέλος στη μακροχρόνια απαλλαγή για εισαγωγές χαμηλής αξίας έως 150 ευρώ, επιβάλλοντας νέο τελωνειακό τέλος 3 ευρώ σε δέματα που έρχονται από χώρες εκτός ΕΕ. Το μέτρο στοχεύει κυρίως στην εκρηκτική αύξηση φθηνών προϊόντων που φτάνουν στην Ευρώπη μέσω πλατφορμών όπως Temu, Shein και AliExpress.
Το νέο τέλος δεν εφαρμόζεται απλώς ανά δέμα, αλλά ανά κατηγορία αγαθών. Αυτό σημαίνει ότι αν κάποιος αγοράσει πέντε ίδια προϊόντα, όπως πέντε μαγιό, θα επιβληθεί μία χρέωση 3 ευρώ. Αν όμως στο ίδιο δέμα υπάρχουν προϊόντα διαφορετικών κατηγοριών, για παράδειγμα ένα μαγιό και ένα ρολόι, τότε μπορεί να υπάρξουν δύο ξεχωριστές χρεώσεις, δηλαδή συνολικά 6 ευρώ.
Τυπικά, το τέλος καταβάλλεται από τον πωλητή ή τον εισαγωγέα κατά τον εκτελωνισμό. Στην πράξη όμως, το κόστος μπορεί εύκολα να περάσει στον καταναλωτή, είτε μέσω υψηλότερων τιμών είτε μέσω αλλαγών στα μεταφορικά και στις χρεώσεις των παραγγελιών.
Οι Βρυξέλλες παρουσιάζουν το μέτρο ως προσωρινό, μέχρι να προχωρήσει η ευρύτερη τελωνειακή μεταρρύθμιση της ΕΕ. Αυτή αναμένεται να περιλαμβάνει νέα Τελωνειακή Αρχή της ΕΕ και κεντρική πλατφόρμα τελωνειακών δεδομένων, με πιθανό ορίζοντα εφαρμογής το 2028.
Ο βασικός λόγος πίσω από την απόφαση είναι ο τεράστιος όγκος μικρών δεμάτων που φτάνουν στην Ευρώπη. Το 2025, περισσότερα από 5,9 δισεκατομμύρια δέματα χαμηλής αξίας εισήλθαν στην ΕΕ, από 4,6 δισεκατομμύρια το 2024. Παρότι αυτά τα δέματα αντιστοιχούν στο 97% των μεμονωμένων αποστολών, καλύπτουν μόλις το 2% της συνολικής αξίας εισαγωγών της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι το σημερινό τελωνειακό σύστημα έχει υπερφορτωθεί. Παράλληλα, ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι αρκετά από τα φθηνά προϊόντα που εισάγονται μπορεί να είναι μη ασφαλή ή να δηλώνονται σε χαμηλότερη αξία, ώστε να αποφεύγονται δασμοί και έλεγχοι.
Το μέτρο έχει και ξεκάθαρη διάσταση ανταγωνισμού. Οι ευρωπαίοι λιανοπωλητές εδώ και καιρό υποστηρίζουν ότι βρίσκονται σε μειονεκτική θέση απέναντι σε πλατφόρμες που στέλνουν απευθείας προϊόντα από τρίτες χώρες, χωρίς να επιβαρύνονται με τα ίδια κόστη συμμόρφωσης, περιβαλλοντικούς κανόνες και κανονιστικές υποχρεώσεις που έχουν οι επιχειρήσεις μέσα στην ενιαία αγορά.
Η ευρωβουλευτής Άννα Καβατσίνι χαρακτήρισε την κατάργηση της εξαίρεσης των 150 ευρώ ως μέτρο που «έχει καθυστερήσει πολύ», τονίζοντας ότι χτυπά απευθείας τα επιχειρηματικά μοντέλα εταιρειών όπως η Shein, η Temu και άλλες αντίστοιχες πλατφόρμες.
Οι εταιρείες όμως δεν μένουν ακίνητες. Η Shein έχει ήδη αρχίσει να προσαρμόζει το μοντέλο της, ανοίγοντας αποθήκη στην Πολωνία. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να εισάγει προϊόντα μαζικά στην ΕΕ και στη συνέχεια να τα αποστέλλει από χώρα εντός του μπλοκ, αποφεύγοντας το μοντέλο των μεμονωμένων αποστολών από τρίτες χώρες.
Αυτή η αλλαγή δείχνει και το πώς μπορεί να εξελιχθεί η αγορά. Αντί για εκατομμύρια μικρά πακέτα που φτάνουν απευθείας από την Κίνα, οι μεγάλες πλατφόρμες μπορεί να στραφούν περισσότερο σε ευρωπαϊκές αποθήκες, bulk εισαγωγές και πιο οργανωμένη διανομή εντός ΕΕ. Αυτό διευκολύνει τους τελωνειακούς ελέγχους, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι τιμές για τον καταναλωτή θα μείνουν ίδιες.
Για όσους αγοράζουν συχνά από Temu, Shein ή AliExpress, το πρακτικό αποτέλεσμα μπορεί να φανεί στις τελικές τιμές. Τα πολύ φθηνά προϊόντα, ειδικά όταν προέρχονται από διαφορετικές κατηγορίες μέσα στην ίδια παραγγελία, μπορεί να χάσουν μέρος του πλεονεκτήματός τους.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το τέλος των 3 ευρώ θα περιορίσει πραγματικά την ανεξέλεγκτη ροή φθηνών δεμάτων ή αν οι μεγάλες πλατφόρμες θα προσαρμοστούν γρήγορα, μεταφέροντας το μοντέλο τους μέσα στην Ευρώπη. Η Shein δείχνει ήδη τον δρόμο, και είναι πολύ πιθανό να ακολουθήσουν και άλλοι.