Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την παράταση του Chat Control 1.0 έως τις 3 Απριλίου 2028, μέσα από μια σύνθετη κοινοβουλευτική διαδικασία που δεν κατέληξε σε άμεση ψηφοφορία πάνω στο ίδιο το περιεχόμενο του κανονισμού.
Το Chat Control 1.0 αποτελεί προσωρινή εξαίρεση από τους ευρωπαϊκούς κανόνες ePrivacy και επιτρέπει σε παρόχους online υπηρεσιών να ελέγχουν ιδιωτικές επικοινωνίες με στόχο τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Η παράταση δίνει περισσότερο χρόνο στα κράτη-μέλη και στους ευρωπαϊκούς θεσμούς να διαπραγματευτούν το πολύ πιο αμφιλεγόμενο Chat Control 2.0.
Πώς επέστρεψε η πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Τον Μάρτιο, οι ευρωβουλευτές είχαν απορρίψει την παράταση του προσωρινού κανονισμού, ενώ οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν δεν οδήγησαν σε συμφωνία.
Στα τέλη Ιουνίου, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, επανέφερε τον φάκελο και τον έστειλε στο Συμβούλιο της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η λήξη των ισχυόντων κανόνων δημιουργούσε κενό στην προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.
Το Συμβούλιο επέστρεψε στη συνέχεια την πρόταση στο Κοινοβούλιο, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλοί ευρωβουλευτές απουσίαζαν λόγω των θερινών διακοπών.
Η πλειοψηφία που δεν ήταν αρκετή
Στην πρώτη ψηφοφορία, 314 ευρωβουλευτές τάχθηκαν υπέρ της απόρριψης της θέσης του Συμβουλίου, 276 ψήφισαν κατά και 17 απείχαν.
Παρότι οι ψήφοι υπέρ της απόρριψης ήταν περισσότερες, δεν έφτασαν την απόλυτη πλειοψηφία των 360 ευρωβουλευτών που απαιτούσε η συγκεκριμένη διαδικασία.
Σε επόμενη ψηφοφορία, 276 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της απόρριψης της τροποποιημένης θέσης, 286 κατά και 30 απείχαν. Καθώς και πάλι δεν υπήρξε η απαιτούμενη απόλυτη πλειοψηφία, η δεύτερη ανάγνωση έκλεισε χωρίς το Κοινοβούλιο να απορρίψει επίσημα το κείμενο.
Το τροποποιημένο πακέτο έχει πλέον σταλεί στο Συμβούλιο, το οποίο έχει περιθώριο τριών μηνών για να αποφασίσει αν θα το εγκρίνει.
Η εξαίρεση για τα κρυπτογραφημένα μηνύματα
Στο κείμενο προστέθηκε τροπολογία της φιλελεύθερης ομάδας Renew Europe, η οποία προβλέπει ότι οι επικοινωνίες που προστατεύονται ή θα προστατευτούν με end-to-end encryption θα εξαιρούνται από την εφαρμογή του κανονισμού.
Η αλλαγή θεωρήθηκε θετική από ορισμένους ευρωβουλευτές, όμως η πραγματική της εφαρμογή παραμένει ασαφής.
Δεν έχει διευκρινιστεί ποιες ακριβώς υπηρεσίες θα καλύπτονται, ούτε πώς μπορεί να συνδυαστεί η προστασία της κρυπτογράφησης με τον έλεγχο του περιεχομένου ιδιωτικών επικοινωνιών.
Το Συμβούλιο ενδέχεται επίσης να απορρίψει την τροπολογία, καθώς έρχεται σε σύγκρουση με τη βασική λογική του Chat Control.
Έντονες αντιδράσεις από διαφορετικές πολιτικές πλευρές
Τόσο το Chat Control 1.0 όσο και το Chat Control 2.0 έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από πολιτικούς διαφορετικών παρατάξεων, οργανώσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων, ειδικούς στην κυβερνοασφάλεια και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι επικριτές των προτάσεων υποστηρίζουν ότι η γενικευμένη εξέταση ιδιωτικών μηνυμάτων μπορεί να οδηγήσει σε μαζική παρακολούθηση πολιτών που δεν είναι ύποπτοι για κάποιο αδίκημα.
Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Svenja Hahn χαρακτήρισε την εξέλιξη απειλή για την ελευθερία και τη δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η αντιμετώπιση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών πρέπει να βασίζεται σε στοχευμένες έρευνες και όχι σε έλεγχο όλων των ιδιωτικών επικοινωνιών.
Παρόμοιες ανησυχίες εξέφρασε και η Lyudmyla Kozlovska από το Open Dialogue Foundation, η οποία προειδοποίησε ότι προσωρινά μέτρα που δικαιολογούνται από επείγουσες ανάγκες μπορούν σταδιακά να μετατραπούν σε μόνιμους μηχανισμούς περιορισμού της ιδιωτικότητας.
Η μεγάλη μάχη μεταφέρεται στο Chat Control 2.0
Η παράταση του Chat Control 1.0 είναι προσωρινή και δεν λύνει τη βασική διαφωνία γύρω από την παρακολούθηση των ψηφιακών επικοινωνιών.
Η επόμενη κρίσιμη συζήτηση αφορά το Chat Control 2.0, το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα μόνιμο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον εντοπισμό παράνομου υλικού σε online υπηρεσίες.
Το βασικό ερώτημα παραμένει αν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική προστασία των παιδιών χωρίς να αποδυναμωθεί η κρυπτογράφηση και χωρίς να ελέγχονται μαζικά οι ιδιωτικές συνομιλίες εκατομμυρίων χρηστών.